jueves, 4 de febrero de 2021

TRES CONTOS.

Que longas debían ser as noites de inverno, sen luz, sen televisión, sen ordenadores, sen móviles, sen redes sociais... A nosa xente ocupaba o tempo en pequenos traballos: arranxando a ferramenta, fiando, acomodando a facenda... Ao carón do lume da lareira falábase de todo un pouco, da vida, dos traballos, comentarios dos veciños e tamén se contaban contos para meter medo, para rir, para abraiar, para ter compaixón...

Van tres recollidos hai uns aniños.


Sr. Maruja de Os Cuquexos. Os Blancos. 21/05/2002.


O MUIÑEIRO E A BRUXA.


Nun muíño cerca de Os Cuquexos, pasou un caso estraño.


O propietario do muíño dos Cuquexos notaba que faltaban algunhas rachas de carballo que queimaba

os días de frío.


Día tras día notaba que onde se facía o lume sempre había algo que denunciaba a

presencia dun visitante nocturno.


Un día viu que unha vella tella servira de tixolo para facer unha bica da fariña de millo do que

se moía. Decidiu non prolongar máis o misterio e unha noite achegarse ao muíño a

descubrir o misterio.


Dito e feito. A unha da noite o muiñeiro colleu o camiño e dende lonxe viu

como había lume aceso no muíño. Pouco a pouco foise achegando e viu a unha vella que

estaba secando os cabelos no lume. 

O muiñeiro enrabechado entrou no muíño e colleu á vella e empurrouna para botala ao lume. A vella

suplicoulle que non o fixera, que a súa nai lle botara unha maldición e que se convertera en bruxa. 

O muiñeiro seguía no seu empeño e a vella seguía suplicando que non a botase ao lume. 

Xa no derradeiro intre a vella dixo: “foi unha maldición da miña nai, faime un corte no dedo pequeno

e así desfarase a maldición”. E así fixo o muiñeiro. A vella transformouse nunha

linda moza, moi guapa.



Muiño.



Emilio Martínez. Novias. Os Blancos. 15/03/2001.


 O CALACEIRO.

Un vello vendo de cerca a morte, pensou que era tempo de partir entre os fillos o único capital que tiña:

UN BURRO.

-Meus fillos-dixo o vello- eu estou moi vello e xa me vexo morrer. Como ben sabedes só teño un burro e vós sodes tres.

Para saber quen é o que queda co burro, teredes que demostrar cal é o máis calaceiro dos tres.

-Mira pai se sou calaceiro -dixo o primeiro fillo- que estaba sentado á mesa, que estou morrendo de fame e por non moverme non collo ese carolo de pan que está por riba da mesa.

-Pois fillo, si que es calaceiro.

O segundo fillo que estaba ao carón do lume díxolle:

-Mira pai se son calaceiro que teño os pés no lume, estanme ardendo as chancas e por non moverme, prefiro queimarme.

Xesús fillo! És ben calaceiro.

Como faltaba o terceiro fillo que estaba ao pé das escaleiras, o vello chamou por él:

-Monchiño, fillo, sube ao meu cuarto que estou co reparto do burro entre os tres irmáns.

Ai meu pai! -dixo o Monchiño- prefiro perder o burro, pero eu as escaleiras non as subo. 

O burro foi para o Monchiño.






Pepe Macía. Xinzo de Limia. 10/05/2003


CAMIÑO DA FESTA.

O Manolo e a Isabel ían para a festa de Lamas polos primeiros de maio. No cruzamento da estrada de Baltar, xusto ao pasar a ponte do río Limia, atoparonse coa Maria da Canella que estaba coas vacas que  pacían tranquilas nas beiras do río.

-E logo, xa vas para a festa Manolo? - preguntou a Maria da Canella.

-Vou -contestou o Manolo-.

-Será se Deus quere. -dixo a Maria da Canella-.

-Quiera ou non queira. -dixo o Manolo-.

Nese momento unha das vacas que estaba pacendo, amoscouse e saíu correndo tralo Manolo. Non lle quedou máis remedio ao Manolo que meterse debaixo do pontillón que había no cruzamento co camiño da Armada.

A vaca e o Manolo estiveron así ata que se fixo noite e rematou a festa de Lamas.

Ao ano seguinte repetiuse a mesma situación no mesmo escenario. O Manolo e a Isabel ían cara Lamas a festa da Santa Cruz de Maio, e a Maria da Canella estaba coas vacas.

-E logo, xa vas para a festa Manolo? -preguntou a Maria da Canella-.

-Vou. -contestou o Manolo-.

-Será se Deus quere -dixo a Maria da Canella-.

-Se Deus quere e a vaca! -dixo o Manolo-.


Danzantes de Lamas. Festa da Santa Cruz.




O meu agradecemento aos informantes. Gracias por gardar e trasmitir estas pequenas xoias da literatura oral.